Karty ról dla par (senior + wolontariusz)
8 scenek. Wolontariusz czyta tekst „oszusta” z przodu karty, senior ćwiczy odmowę. Na odwrocie: wskazówki dla wolontariusza.
Druk: A4, dwustronnie, obracanie wzdłuż dłuższej krawędzi — wtedy tył każdej karty trafi na jej przód. 4 karty na stronie, potem przetnij na pół w obu kierunkach. Razem 2 kartki A4.
ĆWICZENIE · scenka 1 · PRZÓD
BLIK „od znajomego”
Dzwoni albo pisze znajoma osoba z nowego konta. Prosi o kod BLIK.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Cześć, to ja, Ela! Piszę z konta córki, bo moje się zepsuło.”
- „Pilnie potrzebuję 300 zł, wyślij mi kod BLIK, oddam wieczorem.”
- „Nie dzwoń, jestem u lekarza, nie mogę rozmawiać.”
Zadanie seniora: Odmów i sprawdź, czy to naprawdę ta osoba.
ĆWICZENIE · scenka 2 · PRZÓD
„Dział bezpieczeństwa banku”
Dzwoni „konsultant banku”: ktoś próbuje ukraść pieniądze, trzeba je przelać na „konto techniczne”.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Dzień dobry, dział bezpieczeństwa Pani banku. Widzimy podejrzany przelew.”
- „Żeby ochronić środki, przelejemy je na bezpieczne konto techniczne.”
- „Proszę się nie rozłączać, połączę z policją.”
Zadanie seniora: Rozłącz się i zadzwoń sam(a) do banku.
ĆWICZENIE · scenka 3 · PRZÓD
„Policjant CBŚP”
Dzwoni „policjant”: w banku działa szajka, trzeba wypłacić pieniądze i oddać je funkcjonariuszowi.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Komisarz Nowak, Centralne Biuro Śledcze. Pani pieniądze są zagrożone.”
- „Proszę nikomu nie mówić, nawet rodzinie — to tajna akcja.”
- „Nasz funkcjonariusz odbierze gotówkę pod domem.”
Zadanie seniora: Rozłącz się, zadzwoń do bliskiej osoby lub na 112.
ĆWICZENIE · scenka 4 · PRZÓD
„Pracownik gazowni” w drzwiach
Ktoś w kamizelce puka do drzwi: kontrola licznika, „zaległa opłata” do zapłaty od razu.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Dzień dobry, kontrola instalacji. Ma Pani zaległość 180 zł.”
- „Można zapłacić gotówką albo kartą w moim terminalu.”
- „Jak nie dziś, to jutro odetniemy gaz.”
Zadanie seniora: Nie wpuszczaj i nie płać — sprawdź u dostawcy.
scenka 2 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
„Dział bezpieczeństwa banku”
Jak grać:
- Mów fachowo, spokojnie, podaj „numer sprawy”.
- Strasz: „za 10 minut pieniądze znikną”.
Dobra reakcja seniora:
- Rozłącza się.
- Odczekuje ok. 30 s i wybiera ręcznie numer z tyłu karty (na niby).
- Wie, że bank nie każe przelewać na „bezpieczne konto”.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Rozłączam się. Zadzwonię do banku sam(a).”
- „Bank nie prosi o przelew na inne konto.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 1 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
BLIK „od znajomego”
Jak grać:
- Naciskaj: „szybko, kod zaraz wygaśnie”, „przecież się znamy”.
- Gdy senior chce zadzwonić — zniechęcaj: „nie mogę teraz rozmawiać”.
Dobra reakcja seniora:
- Nie podaje kodu BLIK.
- Mówi, że oddzwoni na znany numer — i to robi (na niby).
- Nie potwierdza niczego na tym samym czacie.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Kodu BLIK nikomu nie podaję.”
- „Oddzwonię do Ciebie na Twój stary numer.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 4 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
„Pracownik gazowni” w drzwiach
Jak grać:
- Bądź uprzejmy, ale stanowczy, pokaż „legitymację”.
- Proponuj „wyjątkowo” rabat za szybką płatność.
Dobra reakcja seniora:
- Nie otwiera / nie wpuszcza.
- Mówi, że zadzwoni do dostawcy na numer z faktury.
- Nie płaci na miejscu.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Zadzwonię do firmy na numer z faktury.”
- „Proszę przyjść, gdy potwierdzę wizytę.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 3 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
„Policjant CBŚP”
Jak grać:
- Graj autorytet: „to polecenie służbowe”.
- Izoluj: „nie rozłączaj się, nie dzwoń do nikogo”.
Dobra reakcja seniora:
- Rozłącza się mimo nacisku.
- Mówi: zadzwonię sam(a) na 112 / do córki (na niby).
- Wie: policja nie odbiera pieniędzy i nie prosi o przelewy.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Policja nie odbiera pieniędzy. Rozłączam się.”
- „Zadzwonię do rodziny i na 112.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
ĆWICZENIE · scenka 5 · PRZÓD
„Wygrana” w loterii
SMS albo telefon: wygrałeś(-aś) telefon lub 5000 zł. Żeby odebrać, trzeba zapłacić „opłatę za wysyłkę” albo podać dane karty.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Gratulacje! Wylosowaliśmy Pana numer w loterii.”
- „Wystarczy opłata manipulacyjna 9,99 zł.”
- „Podam link do płatności, tylko trzeba szybko.”
Zadanie seniora: Nie płać za „nagrodę”. Zakończ rozmowę.
ĆWICZENIE · scenka 6 · PRZÓD
Inwestycja przez telefon
Dzwoni „doradca finansowy” po kliknięciu w reklamę. Obiecuje duży zysk i prosi o pierwszą wpłatę.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Pan zostawił numer przy reklamie. Mamy dla Pana inwestycję z gwarancją zysku.”
- „Z 1000 zł będzie 5000 zł w miesiąc.”
- „Tylko dziś mamy wolne miejsce.”
Zadanie seniora: Odmów — zysk bez ryzyka nie istnieje.
ĆWICZENIE · scenka 7 · PRZÓD
„Technik” i zdalny pulpit
Dzwoni „technik” z banku albo firmy telefonicznej: telefon ma wirusa, trzeba zainstalować aplikację (np. AnyDesk).
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Wykryliśmy wirusa na Pani telefonie.”
- „Proszę zainstalować aplikację AnyDesk i podać mi numer z ekranu.”
- „Ja wszystko naprawię zdalnie.”
Zadanie seniora: Niczego nie instaluj na prośbę obcej osoby.
ĆWICZENIE · scenka 8 · PRZÓD
Telefon „z urzędu”: PESEL i dowód
Dzwoni „urzędnik”: trzeba „zaktualizować dane do emerytury” — prosi o PESEL i zdjęcie dowodu przez komunikator.
Wolontariusz czyta (rola oszusta):
- „Dzień dobry, aktualizujemy dane emerytów.”
- „Proszę podać PESEL i przesłać zdjęcie dowodu z obu stron.”
- „Bez tego wstrzymamy wypłatę.”
Zadanie seniora: Nie podawaj danych przez telefon. Sprawdź w urzędzie.
scenka 6 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
Inwestycja przez telefon
Jak grać:
- Pokaż „wyniki innych klientów”, używaj trudnych słów.
- Mów: „szkoda okazji”, „wszyscy tak zarabiają”.
Dobra reakcja seniora:
- Nie wpłaca pieniędzy.
- Mówi, że nie inwestuje pod presją.
- Rozłącza się i nie oddzwania.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Zysk bez ryzyka nie istnieje.”
- „Nie podejmuję decyzji przez telefon.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 5 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
„Wygrana” w loterii
Jak grać:
- Ciesz się razem z seniorem, buduj emocje.
- Gdy senior pyta, skąd wygrana — mów: „z promocji, w której Pan brał udział”.
Dobra reakcja seniora:
- Pyta sam(a) siebie: czy brałem(-am) w czymś udział?
- Nie podaje danych karty.
- Kończy rozmowę i nie klika linku.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Nie brałem(-am) udziału w żadnej loterii.”
- „Nie płacę za nagrody. Do widzenia.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 8 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
Telefon „z urzędu”: PESEL i dowód
Jak grać:
- Graj urzędnika, strasz wstrzymaniem świadczenia.
- Mów: „to tylko formalność”.
Dobra reakcja seniora:
- Nie podaje PESEL-u ani zdjęcia dowodu.
- Mówi, że sprawdzi sprawę sam(a) w urzędzie / w mObywatelu.
- Wie, że PESEL można zastrzec bezpłatnie.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Takie sprawy załatwiam osobiście w urzędzie.”
- „Nie wysyłam zdjęcia dowodu.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!
scenka 7 · TYŁ — wskazówki dla wolontariusza
„Technik” i zdalny pulpit
Jak grać:
- Mów technicznie, uspokajaj: „to standardowa procedura”.
- Gdy senior się waha — strasz utratą danych.
Dobra reakcja seniora:
- Nie instaluje aplikacji.
- Nie podaje żadnych numerów z ekranu.
- Rozłącza się; w razie wątpliwości idzie do zaufanej osoby / serwisu.
Zdania do przećwiczenia na głos:
- „Nie instaluję aplikacji na prośbę przez telefon.”
- „Sam(a) pójdę do serwisu.”
Zasada: przerwij → oddzwoń sam(a) na znany numer → 15 minut namysłu. Pochwal każdą odmowę!